“Thiên Chúa vẫn đang nói, và Người chờ chúng ta lắng nghe”
Quý độc giả thân mến,
Sau “Những nẻo đường gặp
gỡ”, người môn đệ không chỉ dừng lại ở những cái bắt tay, những nụ cười trao
nhau bên ngoài, nhưng để bước vào mối tương quan thật sự với người khác, mỗi
người cần biết ở lại, lắng nghe, đồng hành với tha nhân bằng con tim mục tử với
tình yêu thương, lòng bao dung như chính Chúa Giêsu.
“Con tim biết lắng nghe”,
đó trước hết là hình ảnh trái tim cực thánh của chính Thiên Chúa qua Đức Giêsu,
Ngài đã lắng nghe nỗi kêu cầu tha thiết của dân Israel để dẫn đưa họ về miền Đất
Hứa, lắng nghe lời van nài của Abraham để tha thứ cho thành Xơđôm và Gômôra tội
lỗi nếu ông tìm được chỉ mười người công chính.
Chúa Giêsu đã lắng nghe bằng
cả trái tim mục tử nỗi bơ vơ của đám đông như đoàn chiên không người chăn dắt,
và lòng Ngài quặn đau. Ngài đã nghe lời tâm sự của người phụ nữ năm đời chồng
bên bờ giếng Giacóp năm nào, lắng nghe nỗi long của chị bằng tất cả sự cảm thông.
Chúa cũng mời gọi chúng
ta bước vào hành trình cởi bỏ đi cái tôi của bản thân để khiêm tốn cúi mình lắng
nghe tiếng nói của tha nhân, của những người thân yêu kề cạnh mà ta tưởng như
đã quá quen, của những người nghèo khó đang cần đến lòng bác ái. Hơn cả vậy,
chúng ta phải biết lắng nghe tiếng Chúa, để tiếng nói của Ngài vang lên trong
nơi sâu thẳm nhất của tâm hồn mình, sau khi đã xa tránh bao xô bồ, náo động của
cuộc sống vội vàng, ồn ã ngoài kia. Lắng nghe để tìm ý Chúa, thực thi lời Chúa,
lắng nghe để thấu hiểu tha nhân và yêu thương họ như Thầy đã yêu thương.
Mục Đồng 38 mời gọi mỗi độc giả trở về căn phòng nội tâm của riêng mình để khám phá những câu chuyện, những cuộc đời, để “lắng nghe” những tâm tư được vang lên, đồng vọng đằng sau trang giấy. Tôi rất thích một định nghĩa về văn chương của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, ngài cho rằng văn chương chính là “lắng nghe tiếng nói của kẻ khác”. Phải, những câu chuyện khác nhau được hội ngộ trong tập sách nhỏ này tựa những thanh âm vang lên ở các cung bậc khác nhau trong cuộc đời rộng lớn để mỗi lần cầm lên đọc, ta không chỉ dừng lại ở “lắng nghe” mà còn cùng bước đi trên hành trình nội tâm của người kể chuyện, cùng cảm nghiệm những mầu nhiệm của lòng khiêm tốn khi biết thinh lặng để lắng nghe tiếng Chúa nói trong cuộc đời qua những người ta gặp, qua những chặng đường ta đi.
Hành trình ấy mở đầu với
lời giới thiệu của cha Cao Gia An SJ bằng những tâm tình thâm sâu mà gần gũi,
chân thật:
“Lắng nghe là một cuộc
hoán cải. Đó là bước chuyển từ “ý riêng” sang “ý chung”, từ “cái tôi” khép kín
sang “chúng ta” rộng mở. Trong một thế giới quen với việc khẳng định, tranh luận
và bảo vệ lập trường, lắng nghe trở thành một hành vi khiêm nhường. Người biết
lắng nghe chấp nhận để mình được chất vấn, được uốn nắn, được thay đổi. Lắng
nghe vì thế không phải là sự im lặng thụ động, nhưng là một chuyển động nội tâm
đầy can đảm. Có nhiều thứ ồn ào không chỉ ở ngoài phố xá, mà còn ở trong lòng
người. Đó là những định kiến, những tiếng nói nội tâm vội vã muốn áp đặt và kết
luận. Lắng nghe là rời bỏ sự ồn ào ấy để có thể đi vào chiều sâu của cầu nguyện.
Ở đó, người tín hữu học nói ít đi để nghe nhiều hơn, học phán đoán chậm lại để
thấu cảm sâu hơn, học đặt câu hỏi trước khi đưa ra lời đáp. Lắng nghe trong cầu
nguyện là nền tảng của mọi cuộc lắng nghe khác. Khi con tim ở lại trong thinh lặng
trước Thiên Chúa, nó được uốn nắn bởi Thần Khí.”
Hành trình ấy được tiếp nối
bằng những suy tư nhẹ nhàng mà sâu lắng của tác giả Nguyên Văn:
“Nghe hết, đó là điều
không dễ. Chúng ta thường nghe để trả lời, nghe để phản biện, nghe để khuyên nhủ.
Nhưng rất hiếm khi nghe để hiểu, nghe để cho người khác được hiện diện trọn vẹn.
Một trái tim biết lắng nghe không tìm cách sửa chữa người khác, mà để cho nỗi
đau của họ được thở.
Lắng nghe cũng là một
cách chữa lành chính mình. Bởi khi ta ngồi xuống sẻ chia những mất mát, khổ đau
của những người bất hạnh, đó cũng chính là lúc những tổn thương trong tâm hồn
ta cũng được xoa dịu.”
Bài viết của Lm. Gioankim
Nguyễn Quốc Nam soi chiếu những chiều kích sâu sắc của “lắng nghe” trong lịch sử
cứu độ, khởi đi từ lời cầu xin của thánh vương Salomon với Thiên Chúa trong Cựu
ước ban cho mình “một trái tim biết lắng nghe”, để phân định phải trái mà cai
trị dân. Trong ngôn ngữ Do Thái, trái tim không chỉ là nơi của cảm xúc, như
cách hiểu hiện đại, mà là trung tâm của toàn bộ con người: nơi suy tư, phán
đoán, chọn lựa và quyết định. Trái tim là nơi con người “hiểu” (Đnl 8,5), “nhớ”
(Tv77,6), và cũng là nơi con người có thể trở nên chai đá hoặc mềm mại trước
Thiên Chúa. Động từ nghe lại mang chiều kích rất phong phú: Nghe luôn hàm ý
vâng phục, đáp trả và đi vào hành động.
Trong các cuộc gặp gỡ của
Đức Giêsu nơi Tân ước, việc “nghe” không chỉ là bước mở đầu, mà là chính hành
vi cứu độ: con người được phục hồi phẩm giá vì họ được nghe và được nhìn nhận. Lắng
nghe còn trở thành chìa khóa của căn tính môn đệ: không phải ai nghe nhiều nhất,
nhưng là ai để cho Lời thấm vào trái tim và dần dần uốn nắn đời sống.
Mục “Văn” mở ra với chùm
truyện ngắn, tản văn phong phú hấp dẫn của các tác giả đến từ mọi miền Giáo hội.
Xuân Tân Phong với “Trái tim dừng lại giữa sân ga” đã chiêm nghiệm rằng: “Bởi
chính lúc trái tim biết dừng lại để lắng nghe tiếng gọi bên trong tâm hồn vụn vỡ,
ta mới thực sự thấy mình đang sống một cuộc đời rực rỡ nhất”. Mi Nguyễn với câu
chuyện “Những nẻo đường được chúc phúc” đã nhận ra “Chính lúc con tưởng mình
đơn độc, Ngài ở đó”. Ngài hiện diện qua những giây phút thinh lặng, qua lời
kinh tiếng hát, qua những con người mà ta gặp gỡ, qua những vòng tay yêu thương
chào đón, nâng đỡ mình.
Tôi xúc động với câu chuyện
“Lắng nghe bằng cả trái tim”, tác giả Phê-rô Trần Văn Tú, một kỹ sư xây dựng
khô khan đã tìm thấy Thiên Chúa trong những mảnh đời vụn vỡ nhất nhờ biết lắng
nghe nỗi đau, đồng hành với người mang nỗi đau. Hóa ra, đức tin không phải là một
tấm lá chắn ngăn cản nỗi đau, mà là một sức mạnh để đi xuyên qua nỗi đau đó. Đức
tin giống như một ngôi nhà. Có khi bão táp làm nó lung lay, nhưng nếu nền móng
là tình yêu thương, nó sẽ không sụp đổ. Truyện Những chuyến tàu đêm (Nguyễn Chí
Ngoan) đem lại một trải nghiệm khác lạ khi không đề cập đến những tâm tình đức
tin nhưng tường thuật bằng lời kể chi tiết, có phần dửng dưng, sắc lạnh về một
chuyến tàu đêm, nơi những con người hoàn cảnh khác nhau, không quen biết nhau
cùng ngồi lại tâm sự bâng quơ với nhau. Mỗi người đều mang một nỗi đau sâu thẳm
của riêng mình và lại gặp thấy mình trong câu chuyện của người khác, và hình
như đó cũng chính là hình ảnh của chúng ta đang bước đi từng ngày với những vết
thương, những nỗi đau phải chịu.
Bài điểm sách của nữ tu –
nhà văn Xuân Cát viết về tiểu thuyết Vượt qua (Lm. Cao Gia An) cũng là một
trong những điểm sáng. “Trong tiểu thuyết Vượt qua, mỗi nhân vật đại diện cho
những tiếng nói của hôm qua, hôm nay, và mai ngày...”. Tiểu thuyết không đơn
thuần là kể lại Kinh thánh, bởi mỗi nhân vật sống động đang thể hiện một hành
trình hy vọng. Đây là cơ hội cho mỗi độc giả nhìn nhân vật Kinh thánh như từng
phân đoạn của cuộc đời mình, giúp họ cảm nhận, lắng nghe, hòa giải với Chúa và
con người mình. Tiểu thuyết Vượt qua là một đóng góp có giá trị trong việc đổi
mới cách tiếp cận Kinh thánh của thế giới hôm nay.
Mục Lí luận phê bình có sự
góp mặt của nhà phê bình Văn học Công giáo nổi tiếng Bùi Công Thuấn viết về thơ
của Lm. Cát Đen. Mục Gặp gỡ & giới thiệu có bài phỏng vấn Lm Giuse Trương
Đình Hiền, tổng đại diện GP. Qui Nhơn. Ngài khẳng định rằng văn học – nghệ thuật
là một “nén bạc” về cái đẹp được trao ban, để người nghệ sĩ chu toàn sứ mệnh và
ơn gọi cao quý ấy cần có một “linh đạo”, đồng thời Giáo hội cần tạo không gian
rộng mở để phát triển văn học – nghệ thuật để truyền tải Đức tin bằng văn hóa của
mỗi dân tộc. Câu chuyện của thầy Lr. Nguyễn Thái (Vô Tận) đưa ta về không gian
miền tây sông nước, để ngang qua hành trình đi trao Mình Thánh Chúa đến cho ông
lão sống biệt lập mùa nước nổi, tác giả, vị “thầy xứ trẻ” được soi sáng lại bài
học căn bản nhất của ơn gọi: biết đi chậm hơn, biết lắng nghe nhiều hơn và biết
quay lại, chỉ để không bỏ quên một người đang mở cửa lòng mình mỗi sáng...
Thiên Chúa không đứng xa, mà đón đợi để ủ ấp và vỗ về con cái của Ngài. Ngài ở
rất gần, trong sự chờ đợi thân tình, trong niềm hy vọng chưa bao giờ tắt rằng
chỉ cần có lòng thành, lời khấn nguyện sẽ sớm được hồi đáp.
Chặng đường gặp gỡ, lắng
nghe của Mục Đồng 38 còn dẫn quý bạn đọc đến nhiều khung trời khác với những
tác phẩm thơ văn phong phú, gợi hứng cho ta bước vào tâm hồn mình để tìm nghe
tiếng Chúa, tìm nghe tiếng đời giữa muôn trùng vần xoay vội vã. Kính mời quý bạn
đón đọc!
MINH
ĐỨC
